Kernprincipes van zelforganiserende en zelflerende teams

Kernprincipes van zelforganiserende en zelflerende teams

‘Het fundament dient eerst te worden begrepen, 

voordat dat wat we gaan bouwen anders kan zijn.’

Leren via zelforganiserende en vraaggerichte principes

Het versterken van het zelforganiserend en zelflerend vermogen is speerpunt binnen veel organisaties. Binnen iedere organisatie die ik tegenkom staat Agile, Scrum, gedeeld leiderschap, zelfsturende teams, ‘eigenaarschap laag in de organisatie’ of een equivalent hiervan hoog op de agenda. Hand in hand met het vermogen om verandering te zien als een constante en hierin proactief op te treden. Waarbij het omgaan met feedback, stress en gedeelde besluitvorming kernthema’s vormen.

Deze thema’s boeien mij al jaren en komen steeds terug in coach- en opleidingsvragen van organisaties waar ik voor werk. Met het verzoek om MD-trajecten nieuw in te richten op basis van het zelforganiserende en (zelf)lerende principe. Meer vraaggericht faciliteren en de doelgroep actief betrekken in het ontwerpen en uitvoeren van het leerproces versus het aanbodgericht inzetten van themagerichte modules waarbij deelnemers veelal in een ‘consumeerstand’ blijven en moeite hebben om het geleerde te integreren in hun dagelijkse weerbarstige praktijk.

Hierbij laat ik me, als facilitator, graag leiden door de volgende vragen:

  1. Wat maakt dat mensen en teams in hun kracht staan en hun beste versie laten zien? Hoe draag ik hier maximaal aan bij? 
  2. Wanneer doe ik ‘goed’? En hoe stel ik innerlijk vast wat hierin juist is?

Kernprincipes van zelforganiserende en succesvolle teams

Boeiend in dit opzicht is dat er door de geschiedenis heen overal in de wereld gemeenschappen zichzelf uiterst succesvol hebben georganiseerd. Waar zelforganisatie geen doel is, maar een logisch gevolg van het volgen van enkele kernprincipes.
Met een permanent adequaat feedbacksysteem, waarbij ieder groepslid continu leert van anderen en overdraagt wat hij/zij al weet (in moderne termen ‘scaffolding’).

In dit kader kun je zelforganisatie zien als een essentieel kenmerk van het leven; al het leven organiseert zichzelf in dynamische systemen. Waarbij de onderdelen van dit systeem zichzelf zo neigen te organiseren dat het systeem als geheel in staat is optimaal te functioneren. Het geheim is een dynamische balans tussen complementaire krachten (denk voor een team aan verschillende mensen met verschillende talenten). Oftewel, de neiging voor levende systemen (o.a. organisaties) is om zichzelf zo te organiseren dat een ieder zijn talenten maximaal benut (zgn. ‘1+1=3’ principe binnen teams).
Voor veel managers betekent dit het aannemen van een fundamenteel ander paradigma: de organisatie zien als een levend en dynamisch systeem waar relaties en verbindingen succes en welzijn realiseren. En niet meer als een machine, waar controle, hierarchie en vorm de boventoon voeren.

En wat zijn dan de kernprincipes van zelforganisatie?

  1. Uniciteit en authenticiteit (versus standaardisatie en vorm): Ieder mens is uniek en heeft unieke kwaliteiten die de gemeenschap dienen;
  2. Innerlijke ’wel’wetendheid’ (externe gerichtheid): Ieder mens heeft het vermogen innerlijk vast te stellen wat kloppend/juist is;
  3. Gelijkwaardigheid (versus hiërarchie): Iedere inbreng heeft waarde en iedere stem verdient aandacht;
  4. Verbondenheid met het collectief: Ieders innerlijke motivatie verbinden met een collectieve drijfveer;

Dit alles vraagt om iets wat simpel is en tegelijk complex. Voor mijzelf en voor veel mensen en teams die ik coach: in continu verbinding staan met je innerlijke motivatie, verlangens en waarden. En dit steeds weer koppelen aan een gemeenschappelijk doel (Waar gaan en staan wij als team in de kern voor?).
Belangrijk hierin is het vinden van de dynamische balans vinden tussen tegengestelde & complementaire krachten zoals o.a. hart versus hoofd, intuïtie versus logica en aandachtig stilstaan en luisteren versus daadkracht tonen.

Interessant in dit kader is het onderzoek wat Google recent heeft gedaan naar succesvolle teams. Ook het onderzoek van Harvard over de neiging van managers het werk vooral te geven aan high potentials (die vervolgens overbelast raken).
klik hier voor het artikel van Google. Klik hier voor het artikel van Harvard.  Je kunt deze artikelen alleen lezen door je aan te melden.

Optimaal bijdragen aan een mens en team ‘in haar kracht’?
In essentie gaat dit voor mij in essentie te durven vertrouwen op deze principes. En mezelf dagelijks de vraag te stellen: Wanneer doe ik ‘goed’? En hoe stel ik innerlijk vast wat hierin juist is?’ Ik heb gemerkt hoe waardevol (en ook lastig) het is om dit als richtlijn te hanteren voor het (bewust) kiezen van activiteiten en prioriteiten.
‘Ja’ zeggen tegen die activiteiten die bijdragen aan het welzijn van anderen.
‘Nee’ zeggen tegen wat niet juist voelt & schadelijk is voor mij of voor iemand anders.

Het beantwoorden van die vraag dwingt me steeds weer naar binnen te gaan. Meer leren luisteren in stilte naar mijn hart en intuïtie, minder voorrang verlenen aan de drukte in mijn hoofd. Steeds weer stilstaan bij mijn motivatie, waarden, verlangens en essentie. En dit actief toepassen bij iedere verandering en ontwikkeling die ik wil faciliteren (Welke beweging vraagt het coachen van dit team richting bijvoorbeeld meer eigenaarschap van mij?). Zoals Ghandi het mooi verwoord:
‘Wees de verandering die je wilt zien in de wereld’

 

Nieuw beProud aanbod

In de afgelopen periode heeft de Yoga docentopleiding mij geïnspireerd om mijn dynamische balans te versterken (meer rust en focus in mijn hoofd). En meer vanuit mijn essentie en uniciteit te leven.
Die inspiratie deel ik graag met jullie in de vorm van de nieuwe beProud workshop ‘Bewegen vanuit essentie & innerlijke kracht’. Waarbij we Yoga en dynamisch ademhalen koppelen aan simpele en krachtige Systemische oefeningen. Het seminar met Josafath Herrera uit Mexico City biedt ook een mooie kans om de kwaliteit van jouw authentieke beweging te optimaliseren
Ben je geïnteresseerd in methodes die zelforganisatie bevorderen, dan attendeer ik je graag op de workshops ‘Een leider in elke stoel’ en ‘Faciliteer een buitengewoon gesprek’. Of bezoek het kosteloze Circle Way cafe om onze aanpak te ervaren.
klik hier om het beProud aanbod te bekijken.

Bron en aanrader: het boek ‘Samenlevingen in Balans’  van Marja de Vries.