leren volgens oeroude Oosterse traditie

Intelligentie gaat niet over wat je weet

Maar over wat je doet als je het niet weet.

Zelforganisatie, we hebben er de mond van vol. Maar het succesvol in de praktijk brengen ervan is nog een hele klus. Artikelen en blogs over dit onderwerp, we struikelen erover. Vurige voorstanders én mensen die vol overtuiging spreken over de onzin en onmogelijkheid van zelforganisatie. Moeten het wel willen, of is een leidinggevende ‘dichtbij’, die de kar trekt en aanstuurt, niet veel effectiever?

Mmmm, binnen veel organisaties is de koers al gelopen, met grote stappen en snel thuis is op iedere laag gesneden en/of het middenmanagement naar huis gestuurd. En de span of control/support is inmiddels zo uitgebreid dat een leidinggevende, die stap voor stap coacht richting zelforganisatie, een utopie lijkt te zijn geworden.

Wat betekent dit op iedere laag? Simpelweg: meer presteren dan ooit tevoren onder meer druk dan ooit tevoren. En dit vraagt om sneller en gemakkelijker leren dan ooit tevoren. Was dat nou de bedoeling?

Maar stel dat we dit zien als een fantastische uitdaging, of een meer actuele term ‘een boeiend avontuur’, Wat is er dan in essentie nodig? Wanneer leren mensen het gemakkelijkst en meest effectief?
Terug naar het kind: spelen met zachte ogen, een glimlach en vol verbazing onderzoekend. Samen uitproberen, bouwen, afbreken en weer opbouwen, lol hebben, zij aan zij, vol vertrouwen en trots met wat je samen neerzet….

Hierbij past dit oeroude oosterse stappenplan voor leren:

  1. Luister aandachtig zonder mentaal commentaar
  2. Verklaar, onderzoek (contradicties, implicaties)
  3. Mediteer en verbind je met de betekenis achter de woorden.

Dat is nog eens andere kost dan hoe wij over het algemeen leren in het westen. We betrappen onszelf regelmatig op het mentaal becommentariëren van anderen terwijl ze nog spreken. Dat varieert van ‘dat klopt niet wat ze zegt’ of ‘wat kan ik hiermee?’ of ‘Piet vindt dit wel wat’ tot aan ‘heb nog uien nodig voor de soep vanavond’. Terwijl ‘neutraal kunnen luisteren’ toch een basiskwaliteit is in het trainers- en coachvak. Het vraagt iedere dag weer om het observeren van jezelf op meerdere lagen (hoofd, hart, lichaam) en het herkennen en doorbreken van eigen patronen. Toch best ingewikkeld.

Wat simpel klinkt, is helaas niet zo simpel in de praktijk, maar het levert wel prachtige inzichten op. En een meesterlijke basis voor dialoog en samen leren.