Dienend Leiderschap

 “The purpose of work is not to make money. The purpose of work is to make the workers, whether working stiffs or top executives, feel good about life.”

Ricardo Semler

Bovenstaand een quote van de charismatische Ricardo Semler. De Braziliaanse Ricardo Semler doet dingen graag anders en dat laat hij dan ook zien in zijn democratisch georganiseerd bedrijf. In deze organisatie bepalen zijn werknemers zelf hun eigen werktijden, salaris en baas. Het programma Tegenlicht heeft al meerdere keren een reportage aan hem gewijd. Zijn zakelijke succes is gebaseerd op het gevoel van welzijn van zijn werknemers. Vrijheid en het nemen van eigen verantwoordelijkheid zijn de kernwaarden binnen het bedrijf van Ricardo Semler. Hoe beter werknemers het naar hun zin hebben, hoe productiever ze zijn. Heb je geen zin om te komen werken? Blijf dan vooral thuis.

 

Momenteel vindt er een verschuiving plaats naar meer zelfsturing binnen organisaties. Het blijkt dat veel organisaties het lastig vinden om de huidige structuur, cultuur en bestaande werkprocessen los te laten. Veel leidinggevenden hebben het idee dat een goede bedrijfsvoering gepaard gaat met het opleggen van deadlines, monitoring en het volgen van de procedures. Bij een bepaalde mate van zekerheid en gestructureerdheid gedij ik ook en denk dat ik daarin niet de enige ben. Desondanks is elke vorm van routine in het werk ook een gevaar creativiteit en waarde-creatie. Als individu in een organisatie het verschil kunnen maken vereist bewegingsvrijheid en dat is wat Ricardo Semler laat zien. De werknemers van Semco kiezen niet alleen hun eigen baas en salaris. Ze beslissen ook mee over de productie, beslissen zelf hoe ze zich kleden en hebben volledige inzage in de financiële cijfers van het bedrijf. Het bedrijf heeft geen secretaresses, receptionistes of ander ondersteunend personeel. Ricardo Semler heeft geen eigen kantoor. De omzetstijging van $30 miljoen in 1988 naar $212 miljoen in 2003 laat zien dat deze manier van bedrijfsvoering goed kan werken.

 

Leidend in het gedachtegoed van Ricardo Semler zijn de aspecten: verantwoordelijkheid, eigenaarschap en eigen initiatief door medewerkers. Zoals we weten vindt er momenteel een verschuiving plaats naar meer zelfsturing binnen organisaties en bovengenoemde aspecten. In mijn vorige blog heb ik mij voornamelijk gericht op het eigenaarschap die medewerkers zelf kunnen nemen. Deze blog wil ik graag wijten aan welke type leiderschap hiervoor nodig is: dienend leiderschap.

 

Dienend leiderschap

Bij dienend leiderschap hebben we het over een leiderschapsstijl waarbij leidinggevenden zich dienstbaar opstellen en zich richten op het bevorderen van het gemeenschapsgevoel en de persoonlijke groei van hun werknemers. Deze leiderschapsvorm is identiek aan Robert Greenleaf servant leadership noemt. Net zoals bij Semco is servant leiderschap niet gebaseerd op hiërarchie en de bekende gelaagdheid in besluitvorming in een organisaties (linking pin principe), maar op de bewustwording en ontwikkeling van werknemers en werkelijk gedragen besluitvorming. Het Servant Leadership Center noemt 10 kenmerken van deze leiderschapsstijl.

 

De 10 kenmerken van een Servant Leader

Een Servant Leader werkt voortdurend aan zijn of haar eigen ontwikkeling en stimuleert ook anderen daartoe. Als eerste ontwikkelt een Servant Leader ontwikkelt zijn ‘radar’, waarmee hij voortdurend zoekt naar dat wat op elk moment ècht belangrijk is voor verdere ontwikkeling van mens, organisatie en de maatschappij als geheel. En tegelijkertijd werkt hij aan zijn ‘stuwkracht’, het vermogen om dat te kunnen doen wat daadkrachtig en duurzaam bijdraagt aan de toekomst van alle betrokkenen.

De 4 elementen van de ‘radar’ zijn: 

  • Luisteren: open staan voor wat gezegd en juist niet gezegd wordt;
  • Aanvoelen / empathie: (h)erken mensen in hun specifieke en unieke persoonlijkheid;
  • Doorgronden:  let scherp op, bezie situaties in en vanuit hun totaliteit;
  • Vooruitzien:  gespitst zijn op lange termijn consequenties van beslissingen.

De 4 elementen van de ‘stuwkracht’ zijn:

  • Visie vormen:  de grote lijnen naar de toekomst ontdekken, inspirerend maar praktisch;
  • Overdragen: mensen stimuleren om vrijwillig (maar niet vrijblijvend!) mee te werken aan de gemeenschappelijke toekomst;
  • Relaties bouwen: help mensen heel te worden, in harmonie met zichzelf en met anderen;
  • Beheren / stewardship: en werken aan duurzame harmonie tussen mens, organisatie en maatschappij.

Radar en stuwkracht zijn wederzijds zowel onmisbaar als versterkend. En ze zijn beide altijd gericht op: de ontplooing van mensen en het bouwen aan ‘community’.

Het vraagt nogal wat om een servant leader te zijn, het si niet een kwestie van een knop omdraaien. De wijze waarop onze maatschappij en onze organisaties zijn ingericht staan vaak nog lijnrecht tegenover deze vorm van leiderschap. Dienende leiderschap vraagt echt een andere manier van denken en doen. De gedachte dat ‘een (formele) baas’ nodig is om te zorgen dat het werk goed en efficiënt gedaan wordt, is een overtuiging die diep in ons leeft. De tijd zal ons leren in hoeverre dat nodig is, veel organisatie maken op dit punt een radicale omslag richting zelforganisatie. Voor wat betreft de dienende leider, Ben Tiggelaar stelt: een “goede” dienend leider is als eerste baas over zichzelf! Om daarmee als dienend leider te beginnen lijkt me al een mooie eerste stap. Dienend leiderschap begint bij jezelf!

(bron o.a.: www. http://spiritueelondernemersnetwerk.nl/themas/leiderschap.nl)

1 Comment on “Dienend Leiderschap

  1. Ik merk dat die beweging naar meer zelforganisatie staat of valt met in hoeverre de leidinggevende in staat is om zichzelf echt anders op te stellen. Dat gaat heel moeizaam. Als ik zie hoe collega organisaties rigoureuzer zijn te werk gegaan, met het van de ene op de andere dag het ‘wegsturen’ van het middenmanagement vraag ik me af of dit een betere keus is. Chaos op de korte termijn, maar het helpt uiteindelijk wel om als medewerkers zelf het stokje op te pakken

Comments are closed.